«Υπόγειες διαδρομές» του Μετρό στην ιστορία της Θεσσαλονίκης

Έθνος, 29/03/2008

Η ελληνιστική Θεσσαλονίκη, η πόλη που ο Κάσσανδρος ίδρυσε στα 315 π.Χ., η ρωμαϊκή, με τα υπέροχα δημόσια οικοδομήματα, την εξαιρετική ρυμοτομία, την Εγνατία οδό, η βυζαντινή Θεσσαλονίκη, η δεύτερη σε δύναμη και δόξα μετά τη Βασιλεύουσα, η Θεσσαλονίκη της τουρκοκρατίας, αλλά και του 19ου αιώνα, «κοιμάται» σε πολλά σημεία κάτω από σύγχρονους δρόμους και κτίρια. Το μετρό, που κατασκευάζεται, θα ξυπνήσει, όπως αναμένεται, την «ωραία κοιμωμένη», με τις ανασκαφές που θα απαιτηθούν, προκειμένου να κατασκευαστούν οι σταθμοί και οι υπόγειες σήραγγες.

Η «Αττικό Μετρό», που χρηματοδοτεί και το έργο, έχοντας μεγάλη πείρα από τον Μητροπολιτικό Σιδηρόδρομο της Αθήνας, όπου πολλές φορές το τρένο «συγκρούστηκε» με τις αρχαιότητες, αυτή τη φορά πήρε τα μέτρα της: πριν ακόμα ξεκινήσουν οι εκσκαφές, ανέθεσε στην αρχαιολόγο Εύα Γιατρουδάκη και τους συνεργάτες της να συνταχθεί ένας λεπτομερής χάρτης με όλες τις ανασκαφές που έχουν γίνει δίπλα και επάνω στη μελλοντική γραμμή του μετρό. Αποτέλεσμα: δύο σταθμοί μετακινήθηκαν.

Ο σταθμός Δημοκρατίας, διότι ήταν πολύ πιθανό εκεί όπου είχε χωροθετηθεί να βρεθεί η Χρυσή Πύλη της ρωμαϊκής πόλης, και ο σταθμός Βενιζέλου, επειδή θα ήταν πολύ κοντά σε ένα ευπαθές μνημείο, το Τζαμί Χαμζά Μπέη.

Η κ. Γιατρουδάκη έχει τον γενικό συντονισμό των αρχαιολογικών ανασκαφών από την κοινοπραξία που κατασκευάζει το μετρό της Θεσσαλονίκης. Τις ανασκαφές διενεργούν η ΙΣΤ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης και η 9η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού. Οι αρχαιολόγοι-συνεργάτες της είναι η Κρινώ Κωνσταντινίδου, ο Γιώργος Παπαζαφειρίου και ο Δημήτρης Παπάς.

Νεκροταφεία
Οπως αναφέρει η κ. Γιατρουδάκη, έχουν ήδη εντοπισθεί κάποια από τα νεκροταφεία της πόλης, τα οποία βρίσκονταν εκτός των τειχών. Ισως εκεί υπάρχουν και εργαστήρια ή αποθήκες.

Στην περιοχή του σταθμού Δημοκρατίας τοποθετείται η Χρυσή Πύλη -άρα σίγουρα εκεί η αρχαιολογική σκαπάνη θα συναντήσει τείχος, αν όχι και την ίδια την είσοδο της ρωμαϊκής πόλης. Στον σταθμό Βενιζέλου ήταν το κέντρο της αρχαίας πόλης και κάτω από το Αλκαζάρ ίσως να κρύβεται βυζαντινός ναός. Στην Αγία Σοφία θα εντοπισθούν, όπως φάνηκε κατά την απομάκρυνση των δικτύων κοινής ωφέλειας, τμήματα της αρχαίας Εγνατίας οδού. Εκατέρωθέν της «υπήρχαν μεγάλα δημόσια κτίρια της ρωμαϊκής Θεσσαλονίκης».

Εκεί κοντά θα εντοπισθούν και τμήματα της Εγνατίας οδού επί τουρκοκρατίας, όπως και παλαιοχριστιανικά ή βυζαντινά κτίρια.

Στο Σιντριβάνι είναι τα ανατολικά νεκροταφεία και στο Πανεπιστήμιο ίσως υπάρξουν σποραδικοί τάφοι. Ηδη έχουν προηγηθεί γεωτρήσεις από τους καθηγητές Τσόκα και Τσουρλή. Αποθήκες για τα ευρήματα θα γίνουν, όπως λέει η κ. Γιατρουδάκη, στο στρατόπεδο Κόδρα και στα Λουτρά «Φοίνικας». Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο έχει γνωμοδοτήσει υπέρ τού να γίνει το Αλκαζάρ μουσείο του Μετρό Θεσσαλονίκης.

«Οι ανασκαφές για το μετρό είναι πολύ σημαντικές, δεδομένου ότι θα μας δώσουν νέα τοπογραφικά δεδομένα για την πόλη της Θεσσαλονίκης», μας λέει η προϊσταμένη της ΙΣΤ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, κ. Λίλιαν Αχειλαρά. «Η ΙΣΤ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων δραστηριοποιείται με το αρχαιολογικό έργο στον χώρο επέμβασης για την κατασκευή του μετρό Θεσσαλονίκης στον σταθμό Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός και στον σταθμό Σιντριβάνι. Τα μέχρι τώρα ανασκαφικά ευρήματα επιβεβαιώνουν τα τοπογραφικά δεδομένα της αρχαίας Θεσσαλονίκης στις περιοχές αυτές, που είναι γνωστά από τις παλιότερες ανασκαφικές έρευνες της Εφορείας».

Η κ. Αχειλαρά συνοψίζει αναφέροντας ότι οι ανασκαφές στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό διεξήχθησαν σε έκταση 1.350 τ.μ., ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2007 και ολοκληρώθηκαν τον περασμένο Φεβρουάριο. Οι αρχαιότητες ανήκουν σε τμήμα του δυτικού νεκροταφείου της πόλης της Θεσσαλονίκης με ταφικούς περιβόλους και τάφους. Συνολικά ερευνήθηκαν 94 τάφοι διάφορων τύπων, ελληνιστικής εποχής έως ύστερων ρωμαϊκών χρόνων, από τους οποίους 58 ήταν κτερισμένοι με πήλινα και γυάλινα αγγεία, χάλκινα νομίσματα, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα, χρυσές δανάκες, οστέινα και μεταλλικά αντικείμενα.

Στον σταθμό «Σιντριβάνι», όπου και το ανατολικό νεκροταφείο της αρχαίας πόλης, η ανασκαφική έρευνα διεξάγεται σε τρία μέτωπα.

Οι αποκαλυφθέντες τάφοι χρονολογούνται από την ελληνιστική εποχή έως και τα υστερορωμαϊκά χρόνια και είναι ποικίλης τυπολογίας.

Κάποιες ταφές βρέθηκαν κτερισμένες με χάλκινα νομίσματα, χρυσές δανάκες, πήλινα ειδώλια, οστέινες περόνες και εγχειρίδια, αγγεία πήλινα και γυάλινα, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα. Επίσης, εντοπίστηκαν αποσπασματικά σωζόμενα τμήματα τοίχων και αγωγών ύδατος. Η ανασκαφή στον χώρο των περιμετρικών τοίχων του σταθμού μπροστά από το «Ασυλο του Παιδιού» έφερε στο φως μεταξύ άλλων έξι μαρμάρινες, μονολιθικές, μικρού μεγέθους σαρκοφάγους-οστεοθήκες της ρωμαϊκής εποχής, που μεταφέρθηκαν στις αποθήκες της Εφορείας. Τώρα συνεχίζεται η ανασκαφή σε έκταση 2.658 τ.μ. νοτίως της κεντρικής βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου.

Τον χώρο προβλέπεται να καταλάβουν οι εγκαταστάσεις αλλαγής τροχιογραμμών. Εκεί, μέχρι τώρα, όπως λέει η κ. Αχειλαρά, εντοπίστηκαν 637 τάφοι, οικοδομικά λείψανα κτιρίου, καθώς και τμήματα κατασκευών και λάκκοι απόθεσης των νεότερων χρόνων. Μόνο είκοσι δύο τάφοι βρέθηκαν κτερισμένοι.

Η προϊσταμένη της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης, Ευτέρπη Μαρκή, λέει στο «Εθνος» πως η περιοχή της αρχαίας και μεταγενέστερης Εγνατίας οδού, με τα υπέροχα διατηρητέα κτίρια, δεν έχει ανασκαφεί συστηματικά και αναμένεται να δώσει μια σημαντική εικόνα για το παρελθόν της πόλης.

Ανάμεσα σε όσα γνωρίζουμε ήδη λόγω του μετρό, η κ. Μαρκή αναφέρει τον εντοπισμό χριστιανικού ναού κάτω από το Χαμζά Μπέη Τζαμί ή Αλκαζάρ. Ραντάρ και γεωτρήσεις έδειξαν πως ίσως και να είναι η μονή των Σαράντα Μαρτύρων, χαμένη σήμερα. Σημαντικές ενδείξεις αποτελούν η κιονοστοιχία και τα κιονόκρανα που χρησιμοποιήθηκαν για τη στέγαση θόλων και στοών στο αίθριο του τεμένους. «Δεκαέξι από τα είκοσι δύο κιονόκρανα προέρχονται αναμφίβολα από γειτονική παλαιοχριστιανική βασιλική, τα περισσότερα από τα οποία χρονολογούνται στο τέλος του 5ου και 6ου αιώνα», λέει.

Το 1467 χτίστηκε από τη Χαφσά Χατούν -κόρη του Χαμζά Μπέη- αυτός ο πρώτος οθωμανικός χώρος προσευχής. Το 1478 αναμορφώθηκε όλη η γύρω περιοχή και κατασκευάστηκε το Καραβάν Σεράι. Το 1592 το τέμενος επεκτάθηκε, με πρόσθετους χώρους και μιναρέ. Το οικοδομικό τετράγωνο «ήταν ένα δείγμα εκσυγχρονισμού της πόλης, που αναδείκνυε την οθωμανική λειτουργία, καθώς περιελάμβανε το θρησκευτικό κέντρο, την αγορά και το χάνι». Το νεότερο εύρημα είναι στον σταθμό Αγίας Σοφίας, όπου, κατά την παράκαμψη αγωγών εντοπίστηκε οδόστρωμα παλαιοχριστιανικών χρόνων.

Κοντά, βρέθηκαν κτίρια με εξαιρετικά ενδιαφέροντα κινητά ευρήματα «εξαιρετικής βυζαντινής κεραμικής. Η ποιότητα μας ενθαρρύνει να σκεφτούμε πως ανήκουν στα σκεύη που χρησιμοποιούσε η αστική τάξη της Θεσσαλονίκης κατά τον 11ο και 12ο αιώνα», λέει η κ. Μαρκή.

«Επίσης, στην πλατεία της Αχειροποιήτου έχουμε επισημάνει εξαιρετικό ψηφιδωτό δάπεδο, που σχετίζεται με το δάπεδο των ανακτόρων του Γαλεριανού συγκροτήματος (το έφτιαξε ο ίδιος τεχνίτης). Ισως εκεί υπάρχει κτίσμα της ίδιας περιοχής (4ος αι. μ.Χ.).

Συνθέτοντας τα σπαράγματα πιστεύουμε ότι στην περιοχή μάς περιμένουν πολύ ενδιαφέροντα ευρήματα».

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΩΤΤΗ

Αρχαιολογία Επάνω σε ναό το Αλκαζάρ

Μακεδονία, 15/03/2008

Η αρχαιολόγος Ευτέρπη Μαρκή παρουσίασε στην 21η Αρχαιολογική Συνάντηση για τα έργα σε Μακεδονία-Θράκη τα αποτελέσματα των ανασκαφών που γίνονται στο πλαίσιο των εργασιών του μετρό

Κάτω από το Χαμζά Μπέη Τζαμί ή Αλκαζάρ, όπως είναι ευρέως γνωστό, υπήρχε χριστιανικός ναός. Η αρχαιολόγος Ευτέρπη Μαρκή παρουσίασε στην 21η Αρχαιολογική Συνάντηση για τα έργα σε Μακεδονία-Θράκη τα αποτελέσματα των ανασκαφών που γίνονται στο πλαίσιο των εργασιών του μετρό.

Όπως επισήμανε, το προγενέστερο του οθωμανικού μνημείου χριστιανικό κτίσμα “αναδύθηκε” με τη βοήθεια σύγχρονων μεθόδων (ραντάρ, γεωτρήσεις), ενώ σημαντικές ενδείξεις αποτελούσαν η κιονοστοιχία και τα κιονόκρανα που χρησιμοποιήθηκαν για τη στέγαση θόλων και στοών στο αίθριο του τεμένους. “Δεκαέξι από τα 22 κιονόκρανα προέρχονται αναμφίβολα από γειτονική παλαιοχριστιανική βασιλική, τα περισσότερα από τα οποία χρονολογούνται στο τέλος του 5ου και 6ου αιώνα”, εξήγησε η κ. Μαρκή και τόνισε ότι πρόκειται μάλλον για μία μικρή μονή των Σαράντα Μαρτύρων. Το 1467 στη θέση της αυλής της ερειπωμένης βυζαντινής μονής χτίστηκε από τη Χαφσά Χατούν -κόρη του Χαμζά Μπέη- το τέμενος ως ο πρώτος οθωμανικός χώρος προσευχής που ίδρυσαν οι Οθωμανοί, όταν απέκτησαν πλήρη κυριαρχία στην πόλη. Το 1478 αναμορφώθηκε όλη η γύρω περιοχή, ενώ την ίδια περίοδο κατασκευάστηκε το Καραβάν Σεράι και αργότερα επεκτάθηκε το τέμενος (1592) με πρόσθετους χώρους και μιναρέ. Το οικοδομικό τετράγωνο, όπως ανέφερε η κ. Μαρκή, “ήταν ένα δείγμα εκσυγχρονισμού της πόλης, που αναδείκνυε την οθωμανική λειτουργία, καθώς περιελάμβανε το θρησκευτικό κέντρο, την αγορά και το χάνι”. Σήμερα το Αλκαζάρ αναστηλώνεται, για να στεγάσει τα αρχαιολογικά ευρήματα του μετρό.

ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΑΓΑΛΜΑΤΑ

Στα αρχαία Καλίνδοια -55 χιλιόμετρα ανατολικά της Θεσσαλονίκης, κοντά στο χωριό Καλαμωτό- η ομάδα του Κώστα Σισμανίδη βρήκε έναν πεσσίσκο. Σε αυτόν ο δούλος Αγρίππας (1ος αιώνας μ.Χ.) χάραξε την επιγραφή “Τύχην/Πόλεως/Αγρίππας/Τοις Κυ/ρίοις”, προκειμένου να ευχαριστήσει τους κυρίους του. Σύμφωνα με τον κ. Σισμανίδη ο πεσσίσκος “αποτελούσε κατά πάσα πιθανότητα τραπεζοφόρο (μονοπόδιο) μιας τετράπλευρης μαρμάρινης τράπεζας, αρκετά θραύσματα της οποίας βρέθηκαν στην ίδια περιοχή”.

Τα περισσότερα ευρήματα της ανασκαφής εντοπίστηκαν στο “οικοδομικό συγκρότημα του Σεβαστείου”. Ανάμεσά τους και δύο, σχεδόν όμοια, ακέφαλα μικρά αγάλματα ορθίων ιματιοφόρων ανδρικών μορφών, που πιθανότατα “αποδίδουν πνευματικούς ανθρώπους, όπως φιλόσοφους, ρήτορες ή ποιητές”, αλλά και το πάνω μέρος μιας μεγάλης μαρμάρινης επιγραφής, “ένα Τιμητικό Ψήφισμα των Εφήβων των Καλινδοίων στον Γυμνασίαρχό τους, όμοιο με τέσσερα ακόμη παλιότερα από την ίδια θέση που βρίσκονται στο Μουσείο Θεσσαλονίκης”, κατέληξε ο αρχαιολόγος, εκτιμώντας ότι κάπου εκεί κοντά βρίσκεται και το γυμνάσιο της πόλης.

Η 21η συνάντηση ολοκληρώνεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Αρχίζει στις 9 μ.μ. το πρωί και πλαισιώνεται με ανακοινώσεις που αφορούν ανασκαφές σε Χαλκιδική, Σέρρες, Κιλκίς, Καβάλα, Δράμα, Έβρο, Δίον κ.ά. Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.

Ε.Σ.

ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Aποκαλύφθηκαν περί τους 1.000 αρχαίους τάφους

Μακεδονία, 12/03/2008

Συνολικά 990 τάφους έφεραν στο φως οι ανασκαφικές εργασίες για την κατασκευή του μετρό Θεσσαλονίκης στους σταθμούς “Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός” και “Συντριβάνι”.

Σύμφωνα με τη ΙΣΤ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, τα μέχρι τώρα ανασκαφικά ευρήματα επιβεβαιώνουν τα τοπογραφικά δεδομένα της αρχαίας Θεσσαλονίκης στις περιοχές αυτές, που είναι γνωστά από τις παλαιότερες ανασκαφικές έρευνες της Εφορείας. Ειδικότερα στο “Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό” οι αρχαιότητες αποκαλύπτονται σε βάθος από 3 έως 5 μέτρα και ανήκουν σε τμήμα του δυτικού νεκροταφείου της πόλης της Θεσσαλονίκης με ταφικούς περιβόλους και τάφους. Ερευνήθηκαν 94 τάφοι, πλούσιας τυπολογίας, που περιείχαν κυρίως ενταφιασμούς και μικρό αριθμό καύσεων και ανακομιδών. Οι 58 ήταν κτερισμένοι με αγγεία, χάλκινα νομίσματα, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα, χρυσές δανάκες, οστέινα και μεταλλικά αντικείμενα. Το τμήμα αυτό του δυτικού νεκροταφείου καλύπτει χρονολογικά μία μακρά περίοδο, από την ελληνιστική εποχή έως τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους.
Από την ελληνιστική εποχή έως και τα υστερορωμαϊκά χρόνια χρονολογούνται οι αποκαλυφθέντες τάφοι στα τρία μέτωπα στα οποία διεξάγεται ανασκαφική έρευνα στο σταθμό “Συντριβάνι”. Κατά τη διάρκεια των εργασιών για τη μετατόπιση δικτύων κοινής ωφέλειας έξω από τα όρια του σταθμού ερευνήθηκαν 109 τάφοι, εκ των οποίων οι 45 κτερισμένοι. Επικρατέστερος τρόπος ταφής είναι ο ενταφιασμός, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις σημειώνονται πολλαπλοί ενταφιασμοί, ανακομιδές και καύσεις. Επίσης εντοπίστηκαν αποσπασματικά σωζόμενα τμήματα τοίχων και αγωγών ύδατος.
Η ανασκαφή στο χώρο των περιμετρικών τοίχων του σταθμού μπροστά από το “Άσυλο του Παιδιού” έφερε στο φως τάφους, τμήμα κτίσματος με ψηφιδωτό δάπεδο, καθώς και αποσπασματικά σωζόμενα τμήματα τοίχων και αγωγών ύδατος. Ερευνήθηκαν 150 τάφοι, εκ των οποίων 58 ήταν κτερισμένοι με προσωπικά αντικείμενα του νεκρού. Αποκαλύφθηκαν έξι μαρμάρινες, μονολιθικές, μικρού μεγέθους σαρκοφάγοι-οστεοθήκες της ρωμαϊκής εποχής και οκτώ καμαροσκεπείς τάφοι. Στο χώρο που εκτείνεται νότια της βιβλιοθήκης του ΑΠΘ η μέχρι τώρα ανασκαφική έρευνα έφερε στο φως 637 τάφους, οικοδομικά λείψανα κτιρίου, καθώς και τμήματα κατασκευών και λάκκους απόθεσης των νεότερων χρόνων. Μόνον 22 τάφοι βρέθηκαν κτερισμένοι.

Δελτίο Τύπου

Υπουργείο Πολιτισμού, 10/03/2008

Η ΙΣΤ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων δραστηριοποιείται με το αρχαιολογικό έργο στο χώρο επέμβασης για την κατασκευή του ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης σε δυο τομείς: στο σταθμό «Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός» και στο σταθμό «Σιντριβάνι» με την κατασκευή των περιμετρικών τοίχων του σταθμού και στο χώρο της Διασταύρωσης των Τροχιογραμμών, στα νότια της κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τα μέχρι τώρα ανασκαφικά ευρήματα επιβεβαιώνουν τα τοπογραφικά δεδομένα της αρχαίας Θεσσαλονίκης στις περιοχές αυτές, που είναι γνωστά από τις παλιότερες ανασκαφικές έρευνες της Εφορείας.

Σταθμός «Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός»
Οι ανασκαφικές εργασίες διεξάγονται στο ανατολικό τμήμα των ορίων του σταθμού σε έκταση 1.350τ.μ. και συγκεκριμένα στο «φρέαρ εισόδου ΤΒΜ (μετροπόντικα)». Οι εργασίες ξεκίνησαν το Σεπτέμβριο του 2007 και ολοκληρώθηκαν τον Φεβρουάριο του 2008.
Οι αρχαιότητες αποκαλύπτονται σε βάθος 3,00 μ. από την επιφάνεια του εδάφους και μέχρι τα 5,50 μ. και ανήκουν σε τμήμα του δυτικού νεκροταφείου της πόλης της Θεσσαλονίκης με ταφικούς περιβόλους και τάφους.
Συνολικά ερευνήθηκαν ενενήντα τέσσερις τάφοι, τους οποίους οριοθετούν από τα βόρεια τέσσερις διαφορετικοί περίβολοι με προσανατολισμό ΒΔ→ΝΑ. Το τμήμα αυτό του νεκροταφείου είναι πλούσιο σε τυπολογία τάφων (ταφικά μνημεία, καλυβίτες, κιβωτιόσχημοι, λακκοειδείς, κεραμοσκεπείς, εγχυτρισμοί και βωμοειδείς κατασκευές από αργούς λίθους που σηματοδοτούν τάφους), που περιείχαν κυρίως ενταφιασμούς και μικρό αριθμό καύσεων και ανακομιδών. Πενήντα οκτώ ήταν κτερισμένοι με πήλινα και γυάλινα αγγεία, χάλκινα νομίσματα, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα, χρυσές δανάκες, οστέινα και μεταλλικά αντικείμενα.
Το τμήμα αυτό του δυτικού νεκροταφείου καλύπτει χρονολογικά μια μακρά περίοδο από την ελληνιστική εποχή έως τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους.

Σταθμός «Σιντριβάνι»
Η ανασκαφική έρευνα διεξάγεται σε τρία μέτωπα, στο χώρο του ανατολικού νεκροταφείου της αρχαίας πόλης. Οι αποκαλυφθέντες τάφοι χρονολογούνται από την ελληνιστική εποχή έως και τα υστερορωμαϊκά χρόνια.
Α. Μετατόπιση δικτύων κοινής ωφέλειας έξω από τα όρια του σταθμού.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών ερευνήθηκαν 109 τάφοι, ποικίλης τυπολογίας (καλυβίτες, κεραμοσκεπείς, λακκοειδείς χωρίς κάλυψη, εγχυτρισμοί, λιθόκτιστοι ή πλινθόκτιστοι κιβωτιόσχημοι, βωμοειδείς κατασκευές, που σηματοδοτούσαν απλούς λάκκους ή ορθογώνιες θήκες, συστάδα από πέντε καμαροσκεπείς θαλάμους). Επικρατέστερος τρόπος ταφής είναι ο ενταφιασμός, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις σημειώνονται πολλαπλοί ενταφιασμοί, ανακομιδές και καύσεις. Σαράντα πέντε ταφές βρέθηκαν κτερισμένες με χάλκινα νομίσματα, χρυσές δανάκες, πήλινα ειδώλια, οστέινες περόνες και εγχειρίδια, αγγεία πήλινα και γυάλινα, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα. Επίσης, εντοπίσθηκαν αποσπασματικά σωζόμενα τμήματα τοίχων και αγωγών ύδατος.
Β. Κατασκευή περιμετρικών τοίχων του σταθμού
Η ανασκαφή στο χώρο των περιμετρικών τοίχων του σταθμού μπροστά από το «Άσυλο του Παιδιού» έφερε στο φως αρχαιότητες από το βάθος των 0,40μ. από την επιφάνεια του εδάφους. Ερευνήθηκαν 150 τάφοι, με πλούσια τυπολογία (καλυβίτες, κεραμοσκεπείς, λακκοειδείς, εγχυτρισμοί, λιθόκτιστες βωμοειδείς κατασκευές, κιβωτιόσχημοι). Μεταξύ αυτών αποκαλύφτηκαν έξι μαρμάρινες, μονολιθικές, μικρού μεγέθους σαρκοφάγοι-οστεοθήκες της ρωμαϊκής εποχής και οκτώ καμαροσκεπείς τάφοι. Επικρατέστερος τρόπος ταφής είναι ο ενταφιασμός, ενώ καταγράφηκαν περιπτώσεις ανακομιδών και καύσεων. Κτερισμένες ήταν 58 ταφές με τα προσωπικά αντικείμενα του νεκρού (πήλινα και γυάλινα αγγεία, χάλκινα νομίσματα, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα, πήλινα ειδώλια). Εκτός από τους τάφους ήλθαν στο φως τμήμα κτίσματος με ψηφιδωτό δάπεδο, καθώς και αποσπασματικά σωζόμενα τμήματα τοίχων και αγωγών ύδατος.
Γ. Διασταύρωση τροχιογραμμών του σταθμού
Από τις 23 Αυγούστου 2007 μέχρι και σήμερα πραγματοποιείται ανασκαφική έρευνα σε έκταση 2.658τ.μ. στο χώρο που εκτείνεται στα νότια της κεντρικής βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τον οποίο προβλέπεται να καταλάβουν οι εγκαταστάσεις αλλαγής τροχιογραμμών. Μέχρι σήμερα, εντοπίστηκαν 637 τάφοι, οικοδομικά λείψανα κτηρίου, καθώς και τμήματα κατασκευών και λάκκοι απόθεσης των νεότερων χρόνων. Οι ελεύθερες ταφές και οι λακκοειδείς τάφοι με σχιστολιθική κάλυψη ή χωρίς κάλυψη αποτελούν τον προσφιλέστερο τύπο τάφου για τον ενταφιασμό του νεκρού. Από τους τάφους που ανασκάφηκαν, η χρήση του ξύλινου φορείου ή φέρετρου υποδηλώνεται από τα υπολείμματα του ξύλου σε δύο περιπτώσεις. Μόνο είκοσι δύο τάφοι βρέθηκαν κτερισμένοι με πήλινα αγγεία και μυροδοχεία, χάλκινα νομίσματα, χάλκινα και χρυσά κοσμήματα, όστρεα, οστέινους και γυάλινους αστραγάλους, σιδερένια στλεγγίδα.

Ancient graves, jewels unearthed in Greece

msnbc, 10/03/2008

Burials ranged from traces of wooden coffins to five-room mausoleums

ATHENS, Greece - Greek workers discovered around 1,000 graves, some filled with ancient treasures, while excavating for a subway system in the historic city of Thessaloniki, the state archaeological authority said Monday.

Some of the graves, which dated from the first century B.C. to the 5th century A.D., contained jewelry, coins and various pieces of art, the Greek archaeological service said in a statement.

Thessaloniki was founded around 315 B.C. and flourished during the Roman and Byzantine eras. Today it is the Mediterranean country's second largest city.

Most of the graves — 886 — were just east of the city center in what was the eastern cemetery during Roman and Byzantine times. Those graves ranged from traces of wooden coffins left in simple holes in the ground, to marble enclosures in five-room family mausoleums.

A separate group of 94 graves were found near the city's train station, in what was once part of the city's western cemetery.

More findings were expected as digging for the Thessaloniki metro continues. Digging started in 2006 and the first 13 stations are expected to be done by the end of 2012. A 10-station extension to the west and east has been announced.

ΚΕΝΤΡΟ Τα εργοτάξια έδιωξαν τους τυφλούς

Μακεδονία, 09/03/2008

Απάνθρωπη έχει καταντήσει η Θεσσαλονίκη για τους πεζούς και ιδιαίτερα για τους τυφλούς πολίτες. Τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα και οι μοτοσικλέτες που κατακλύζουν τα πεζοδρόμια, τα τραπεζοκαθίσματα των καφέ και των ταβερνών που τοποθετούνται διάσπαρτα, οι διαφημιστικές πινακίδες που βρίσκονται στη μέση του πεζοδρομίου αποτελούν μόνο μερικά από τα επικίνδυνα εμπόδια που βρίσκει καθημερινά στο δρόμο του ένας τυφλός, αφού σε όλα αυτά ήρθαν να προστεθούν και τα εργοτάξια του μετρό.

Του Αριστείδη Μάτιου

Η διαδρομή ενός τυφλού στο κέντρο της Θεσσαλονίκης έχει εξελιχθεί σε πραγματικό… σαφάρι. “Η συντριπτική πλειονότητα των τυφλών αποφεύγουμε να κατεβαίνουμε πλέον στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε είναι δεκάδες και παρότι έχουμε ενοχλήσει επανειλημμένα φορείς της πόλης, οι βελτιώσεις που ζητούμε δεν έχουν γίνει στο παραμικρό. Η κατάσταση είναι δυσκολότερη τις απογευματινές ώρες, αφού τα πρωινά οι άνθρωποι που βρίσκονται στο δρόμο μάς βοηθούν και μας κατευθύνουν. Όμως, τα απογεύματα, που δεν υπάρχουν στους δρόμους τροχονόμοι ούτε πολλοί πολίτες, κινδυνεύουμε να τραυματιστούμε από τα εμπόδια που υπάρχουν στους δρόμους και τα πεζοδρόμια”, ανέφερε στη “ΜτΚ” το μέλος της Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Φώτης Μπίμπασης.

ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΠΑΝΩ ΣΤΟΥΣ ΟΔΗΓΟΥΣ ΤΥΦΛΩΝ

Σε κολόνες φωτισμού, γραμματοκιβώτια των ΕΛΤΑ ακόμη και σε σκαλοπάτια σκοντάφτει ένας τυφλός, αν περπατήσει, όχι τυχαία στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, αλλά πάνω στους… οδηγούς τυφλών, τις ειδικές δηλαδή ανάγλυφες πλάκες που στρώνονται κατά μήκος των πεζοδρομίων. Αναζητώντας οδηγό τυφλών στη Θεσσαλονίκη, επιλέξαμε αυτόν που βρίσκεται επί της οδού Αγίου Δημητρίου, στο ύψος της Οδοντιατρικής σχολής του ΑΠΘ. Από τη μία άκρη του πεζοδρομίου που ξεκινάει ο οδηγός τυφλών, έως και την πάροδο της Αγίου Δημητρίου με την οδό 3ης Σεπτεμβρίου, όλο το πεζοδρόμιο είναι κατειλημμένο από αυτοκίνητα, παρκαρισμένα κατά μήκος του πεζοδρομίου, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να περπατήσει ακόμη και άνθρωπος που δεν αντιμετωπίζει προβλήματα όρασης.
“Το συγκεκριμένο σημείο αποτελεί σταθερό χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων. Καθημερινά δεν υπάρχει ούτε ένα τετραγωνικό μέτρο χωρίς σταθμευμένο όχημα, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να κάνουμε ούτε βήμα. Έχουμε εκφράσει δεκάδες φορές τα παράπονά μας στη δημοτική αστυνομία, όμως, παρότι κόβονται κλήσεις, οι οδηγοί συνεχίζουν να σταθμεύουν στο πεζοδρόμιο”, είπε ο κ. Μπίμπασης. Λίγο παρακάτω, στο πεζοδρόμιο της 3ης Σεπτεμβρίου, ο κ. Μπίμπασης πέφτει σε ένα παρκαρισμένο όχημα που βρίσκεται πάνω στο πεζοδρόμιο. “Και εδώ καθημερινά δεκάδες οδηγοί σταθμεύουν πάνω στο πεζοδρόμιο. Στη συγκεκριμένη οδό υπάρχει και το πρόβλημα των δέντρων, που είναι πολύ χαμηλά και χτυπάμε τα κεφάλια μας σε κλαδιά”, συμπλήρωσε ο κ. Μπίμπασης.
Ακριβώς πίσω από το υπουργείο Μακεδονίας- Θράκης, στο ύψος της οδού Προξένων, συναντά κανείς τον απόλυτο παραλογισμό: Σε απόσταση λίγων μέτρων, ο οδηγός τυφλών πέφτει πάνω σε κολόνα φωτισμού της ΔΕΗ (στην οποία έχει δεθεί πρόχειρα ένα γραμματοκιβώτιο) και σε σκαλοπάτια καταστήματος! Σαν να μην έφτανε η προχειρότητα και άγνοια αυτών που έστρωσαν τις πλάκες, δεν είναι λίγοι αυτοί που παρκάρουν μηχανάκια ή τοποθετούν κάδους πάνω στον οδηγό τυφλών.
"Η ίδια και χειρότερη κατάσταση συναντάται και στην οδό Λαμπράκη, στην Τούμπα. Στην υπόλοιπη Θεσσαλονίκη απλά δεν υπάρχουν οδηγοί τυφλών", λέει ο κ. Μπίμπασης.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΛΟΓΩ ΜΕΤΡΟ

Απουσία οποιουδήποτε σχεδιασμού για την κίνηση των τυφλών και των ατόμων με αναπηρία στα σημεία της πόλης που λειτουργούν τα εργοτάξια του μετρό καταγγέλλει ο κ. Μπίμπασης. Τα άτομα με αδυναμία όρασης από τότε που ξεκίνησαν τα έργα αποφεύγουν την Εγνατία οδό και ακόμα και στην περίπτωση που χρειάζεται να πάνε σε κάποιο σημείο της κάνουν ολόκληρο κύκλο από άλλες οδούς. “Δεν υπήρξε κανένας σχεδιασμός, για να μπορούν οι τυφλοί να περπατούν στα σημεία που υπάρχουν εργοτάξια. Εκεί που βαδίζεις, μπορεί να καταλήξεις πάνω σε κάποια λαμαρίνα εργοταξίου ή σε κάποιο από τα τοιχία που έχουν τοποθετηθεί κατά μήκος του οδοστρώματος και να τραυματιστείς. Δεν υπάρχει κάποια δίοδος για να βρίσκουμε το στενάκι που έχουν αφήσει για να περνάει ο κόσμος και εάν δεν είναι κοντά μας κάποιος για να μας καθοδηγήσει, χάνουμε το δρόμο μας. Ακόμα, δεν υπάρχει κάποια προειδοποιητική λωρίδα ούτε ανάγλυφες πλάκες, ώστε να καταλαβαίνουμε ότι σε μικρή απόσταση θα συναντήσουμε τα κάγκελα που έχουν τοποθετηθεί κατά μήκος των πεζοδρομίων. Η κατάσταση ήταν ακόμα χειρότερη όσο δεν υπήρχαν κάγκελα και είχαν τοποθετηθεί τα δίχτυα. Μπλέκονταν τα μπαστούνια μας και υπήρχε κίνδυνος να πέσουμε”, δήλωσε ο κ. Μπίμπασης. Όπως επισήμανε, έχουν σταλεί δεκάδες υπομνήματα στο δήμο Θεσσαλονίκης για μέτρα προς όφελος της ασφάλειας των τυφλών, όμως όλα έχουν καταλήξει στον… κάλαθο των αχρήστων.

Το Μετρό της Θεσσαλονίκης περνάει τα τείχη

Έθνος, 06/03/2008

Στις φτωχικές περιοχές της Θεσσαλονίκης, τις εκτός των τειχών, σκάβουν οι αρχαιολόγοι για την κατασκευή των σταθμών του Μετρό. Ετσι, τα ευρήματα είναι λιγοστά και η αξία τους όχι ιδιαίτερη.

Και μάλιστα, είναι αποκλειστικά ευρήματα από κτερίσματα τάφων, αφού τόσο η περιοχή Σιντριβάνι όσο και η περιοχή Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός, κατά την αρχαιότητα είχαν νεκροταφεία.

Υπό αυτή την έννοια, δεν υπήρξαν εκπλήξεις για την Εύα Γιατρουδάκη, συντονίστρια των αρχαιολογικών ερευνών από πλευράς Μετρό.

Σύμφωνα ωστόσο με τον κατάλογο που η ίδια έχει συντάξει μελετώντας ανασκαφές στην πόλη όσο και με τον καθηγητή Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Ν. Γκιολέ, αναμένεται σύντομα οι αρχαιολόγοι να βρεθούν μέσα από τα τείχη, σε περιοχές όπως π.χ. η Αχειροποίητος, όπου τα ευρήματα είναι πολλά και πηγαίνουν σε μεγάλο βάθος.

Προς το παρόν, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο εξέτασε ευρήματα από τις περιοχές Συντριβάνι και Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός και συμφώνησε ομοφώνως για την αποδόμησή τους, όπως άλλωστε και η Επιτροπή Μεγάλων Εργων της οποίας η συνεδρίαση προηγήθηκε.

Στο Σιντριβάνι εντοπίστηκαν 95 τάφοι και στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό άλλοι 15 όλοι ρωμαϊκών χρόνων. Από αυτούς, ελάχιστοι ήταν κτερισμένοι και τα κτερίσματα ήταν φτωχά- πήλινα αγγεία, γυάλινα μυροδοχεία, χάλκινα κοσμήματα. Επίσης, βρέθηκαν καρφιά από τα φορεία επάνω στα οποία έθαβαν τους νεκρούς.

Στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό, σε βαθύτερα στρώματα, εντοπίσθηκαν άλλοι εννέα τάφοι του 3ου αι. π.Χ. μερικοί από τους οποίους είχαν λίγα χρυσά κοσμήματα και οι άλλοι πήλινα αγγεία και ειδώλια. Τα ευρήματα εντοπίσθηκαν από τις αρχές της χρονιάς και μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου.

Το συμβούλιο συζήτησε επίσης τους τρόπους ανασκαφής των σταθμών. Οι περισσότερες γίνονται με ανοικτά ορύγματα, ενώ σε μερικούς σταθμούς κατασκευάζεται μεταλλική γέφυρα.

Το μουσείο του Μετρό Θεσσαλονίκης θα γίνει στο Αλκαζάρ. Η διευθύντρια Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ Ιωάννα Κολιτσίδα - Μακρή ζήτησε να προστατευθεί το μνημείο κατά τη διάνοιξη σηράγγων που γίνεται πολύ κοντά του και επίσης να αναστηλωθεί και να συντηρηθεί με έξοδα της εταιρείας - κάτι που αποδέχθηκαν οι εκπρόσωποί της.

Αγγελική Κώττη

Φτωχικά ρωμαϊκά ευρήματα διαλύει το Μετρό Θεσσαλονίκης

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 06/03/2008

Τη φτωχική πλευρά της Θεσσαλονίκης, με τα νεκροταφεία των μη προνομιούχων, φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη σε δύο σταθμούς του Μετρό στο κέντρο της πόλης. Τάφοι όλων των τύπων, με πενιχρά κτερίσματα κυρίως ρωμαϊκής εποχής, έρχονται στο φως στους σταθμούς «Σιντριβάνι» και «Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός». Η κατάσταση διατήρησής τους συνηγορεί υπέρ της αποδόμησής τους, σύμφωνα με την εισήγηση της αρμόδιας ΙΣΤ' ΕΠΚΑ αλλά και της απόφασης του ΚΑΣ. Τα ευρήματα θα διαλυθούν, εκτός από τέσσερις βωμοειδείς τάφους, που θα αποσπασθούν και θα εκτεθούν είτε στην Πανεπιστημιούπολη είτε στο «Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό», όπου και βρέθηκαν.

Τα πενιχρά, κυρίως ρωμαϊκής εποχής, κτερίσματα, που βρέθηκαν σε τάφους στους σταθμούς Σιντριβάνι και Νέος Σιδ. Σταθμός, θα διαλυθούν. Μόνο 4 βωμοειδείς τάφοι θα διατηρηθούν

«Εχουμε φτωχικά ευρήματα και αναμενόμενα, γιατί σκάβουμε εκτός των τειχών της αρχαίας πόλης και όχι σε μεγάλα βάθη. Τα δύσκολα έρχονται» προειδοποίησε η αρχαιολόγος Εύα Γιατρουδάκη, που έχει την ευθύνη των ανασκαφών για λογαριασμό του Μετρό.

Από το 2004 οι αρχαιολόγοι έχουν χαρακτηρίσει τους σταθμούς Πανεπιστημίου, Σιντριβανίου, Αγίας Σοφίας, Βενιζέλου και Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού ως «υψηλού κινδύνου». «Τα αρχαιολογικά στρώματα στις περιοχές αυτές φθάνουν σε βάθος 8,8-9,5 μ. και σε κάποιες περιπτώσεις τα 11-13 μ.». Σε τέτοια βάθη δεν έχουν ακόμη σκάψει. Διενεργήθηκαν όμως πολλές δοκιμαστικές τομές στους σταθμούς Σιντριβάνι και Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός για να εντοπιστούν τυχόν αρχαιότητες σε βαθύτερα στρώματα. Δεν βρέθηκε τίποτα.

Τον προβληματισμό της για το γεγονός αυτό εξέφρασε η αν. καθηγήτρια του ΑΠΘ Σεμέλη Πινγιάτογλου, δεδομένου ότι η περιοχή θεωρείται από τις «πλουσιότερες» αρχαιολογικά. «Δεν αποκλείεται να βρεθούν σημαντικότερες αρχαιότητες σε βαθύτερα στρώματα», επισήμαναν η Μαρία Ακαμάτη και η Νικολέττα Βαλάκου, διευθύντριες της ΙΖ' και Γ' ΕΠΚΑ αντίστοιχα. Γι' αυτό συνέστησαν η περαιτέρω ανασκαφική έρευνα να γίνει με τα χέρια και χωρίς βαριά εκσκαπτικά μηχανήματα.

«Τι θα γίνει όταν σκάψουν εντός των τειχών και κυρίως όταν πάνε βαθύτερα κοντά στην Αχειροποίητο;» ρώτησε ο καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Νικόλαος Γκιολές. Παρόμοια ανησυχία εξέφρασε και για το Αλκαζάρ στο σταθμό Βενιζέλου η διευθύντρια Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Ι. Κολτσίδα-Μακρή. Συνέστησε να ληφθούν μέτρα προστασίας για το μνημείο, που πρόκειται να στεγάσει το Μουσείο του Μετρό.

Μέχρι στιγμής στο «Σιντριβάνι» έχουν αποκαλυφθεί 95 ρωμαϊκοί τάφοι, οι περισσότεροι ακτέριστοι. Βρέθηκαν τρία πήλινα ειδώλια ένθρονης γυναικείας μορφής, ένα πήλινο σκυφίδιο και τμήμα γυάλινου πτηνόμορφου μυροδοχείου, ενώ μία ελεύθερη παιδική ταφή συνόδευε μια βάση οξυπύθμενου αμφορέα, που πιθανότατα χρησιμοποιούνταν ως παιχνίδι. Στη διασταύρωση τροχιοδρόμων του σταθμού και σε έκταση 502,63 τ.μ., λόγω της αποσπασματικής διατήρησης των ευρημάτων, η συνέχιση των εργασιών του Μετρό θα γίνει με τα χέρια.

Η πρόσφατη ανασκαφική έρευνα του Φεβρουαρίου στο «Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό» σε έκταση 255,09 τ.μ. και σε βάθος 4,50-5,50 μ. αποκάλυψε ταφικό περίβολο μήκους 4,90 μ. και ύψους 1 μ. που εδραζόταν σε παλαιότερο περίβολο, κάτι που δείχνει την επανειλημμένη χρήση του δυτικού νεκροταφείου της πόλης. Η έρευνα έφερε στο φως επιπλέον 15 τάφους της ίδιας εποχής και σε δεύτερο στρώμα 9 τάφους του 3ου αι. π.Χ. Οι νεκροί ήταν κτερισμένοι με πήλινα αγγεία, πήλινα ειδώλια, χάλκινα νομίσματα και ένα σιδερένιο δαχτυλίδι. Στην ίδια εποχή ανάγεται και ένα πηγάδι που εντοπίστηκε σε βάθος 5,50 μ.

Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Το μετρό βρήκε την αρχαία Θεσσαλονίκη

ΤΟ ΒΗΜΑ, 06/03/2008

Α ρχαίες ταφές που χρονολογούνται από τον 3ο αιώνα π.Χ. ως και τη Ρωμαϊκή- Υστερορωμαϊκή εποχή έφεραν στο φως οι ανασκαφές που γίνονται στη Θεσσαλονίκη για τις ανάγκες κατασκευής του μετρό (ένα από τα εργοτάξια στη φωτογραφία). Τα νέα ευρήματα προέρχονται από τις αρχαιολογικές έρευνες στους σταθμούς «Σιντριβάνι» και «Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός», τις οποίες διενεργεί η ΙΣτ΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων, απούσα ωστόσο την περασμένη Τρίτη από τη συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου όπου συζητήθηκε το θέμα. Παρούσα ήταν η αρχαιολόγος της «Αττικό Μετρό» κυρία Εύα Γιατρουδάκη . Οπως αποφασίστηκε πάντως και για τις δύο περιπτώσεις, τα αρχαία κατάλοιπα- 95 τάφοι στον πρώτο σταθμό και 14 στον δεύτερο, καθώς και κάποιοι ταφικοί περίβολοι- θα απομακρυνθούν από τον χώρο. Με τον όρο ωστόσο μια συστάδα τριών τάφων και ένας μεμονωμένος, οι οποίοι χαρακτηρίζονται βωμοειδείς, να αποδομηθούν έτσι ώστε να μπορεί να ανασυντεθούν και να αναδειχθούν σε κάποια νέα θέση. Τα αρχαία νεκροταφεία της Θεσσαλονίκης έρχονται στο φως. Οι τάφοι που βρέθηκαν στο «Σιντριβάνι», σε έκταση περίπου 500 τ.μ., είναι διαφόρων τύπων, χρονολογούνται από τη Ρωμαϊκή- Υστερορωμαϊκή εποχή και στην πλειονότητά τους ήταν ακτέριστοι, πλην πέντε εξ αυτών. Τα ευρήματα όμως ήταν φτωχά- συγκεκριμένα τρία ειδώλια γυναικείας μορφής ένθρονης, ένα πήλινο σκυφίδιο, χάλκινα νομί σματα, γυάλινα μυροδοχεία κ.ά. Κάποια σιδερένια καρφιά εξάλλου υποδηλώνουν τη χρήση ξύλινου φορείου ή φερέτρου. Υπήρξαν όμως και ευρήματα νεότερων εποχών, όπως δύο τμήματα μαρμάρινων επιτύμβιων στηλών της Οθωμανικής περιόδου.

Σημαντικότερα ήταν τα ευρήματα στον «Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό», όπου σε έκταση περίπου 255 τ.μ. εντοπίστηκε περίβολος και 15 τάφοι της Ρωμαϊκής εποχής, εκ των οποίων οι δύο σηματοδοτούνται από βωμοειδείς κατασκευές. Εδώ τα ευρήματα είχαν περισσότερο ενδιαφέρον, καθώς βρέθηκαν χρυσές δανάκες (τα νομίσματα που τοποθετούνταν στο στόμα των νεκρών), χάλκινα νομίσματα και σιδερένια καρφιά.

Κάτω από αυτό το στρώμα ωστόσο υπήρχε και πρωιμότερο νεκροταφείο, του 3ου αιώνα π.Χ., από το οποίο ανασκάφηκαν εννέα τάφοι κτερισμένοι με πήλινα αγγεία (πυξίδες, φλασκί, μυροδοχεία, πινάκια, λυχνάρια, κάνθαροι, σκύφοι), πήλινα ειδώλια, χάλκινα νομίσματα, γυάλινα αγγεία, ένα σιδερένιο δαχτυλίδι και σιδερένια καρφιά.

Ενα ακόμη θέμα που τέθηκε στο Συμβούλιο είναι αυτό της προστασίας των μνημείων, όπως του Αλκαζάρ, για το οποίο οι υπεύθυνοι της «Αττικό Μετρό» διαβεβαίωσαν ότι λαμβάνουν όλα τα μέτρα προκειμένου να μην υποστεί ζημιές. Στο κτίριο αυτό άλλωστε, όπως έχει ανακοινώσει ο κ. Σουφλιάς, θα στεγαστεί μετά το πέρας του έργου το μουσείο των ευρημάτων του μετρό.

Δε διατηρούν τις αρχαιότητες

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 06/03/2008

Πλήθος αρχαιοτήτων αποκαλύπτονται με τις εργασίες κατασκευής του μετρό στη Θεσσαλονίκη, αλλά ελάχιστες - όπως και με το μετρό της Αθήνας - θα βρουν «θέση» ως «στολίδια» των σταθμών.

Στην προχθεσινή του συνεδρίαση, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο δεν ενέκρινε τη διατήρηση των ευρημάτων στους σταθμούς «Σιντριβάνι» και «Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός». Κατά τις εργασίες στον πρώτο σταθμό, σε 502 τ.μ. συμπληρωματικής σωστικής ανασκαφής, βρέθηκαν 95 τάφοι των ρωμαϊκών και υστερορωμαϊκών χρόνων και πολύ νεότερες κατασκευές. Σύμφωνα με την εισήγηση, έγιναν και 14 δοκιμαστικές τομές που δεν είχαν αρχαιολογικού ενδιαφέροντος αποτελέσματα. Σε ορισμένους τάφους, βρέθηκαν και κινητά ευρήματα (ειδώλια, μυροδοχεία κλπ.). Η πρόταση, που έγινε αποδεκτή, ήταν να μη διατηρηθούν, λόγω της «αποσπασματικής και κακής κατάστασης διατήρησης». Στη δεύτερη περίπτωση, βρέθηκαν ταφικοί περίβολοι των ρωμαϊκών χρόνων και 24 τάφοι με κτερίσματα (αγγεία, κοσμήματα κλπ.), ενώ έγιναν και 21 δοκιμαστικές τομές χωρίς αποτέλεσμα. Ετσι αποφασίστηκε η μη διατήρησή τους.

Στη συνεδρίαση ειπώθηκε ότι στο μετρό της Αθήνας «βρέθηκαν σπουδαία πράγματα» που «αποδομήθηκαν» και ότι δεν πρέπει «να βάλουμε σε δεύτερη μοίρα τις αρχαιότητες» λόγω πίεσης του έργου. Επίσης, ότι πρέπει «να διατηρήσουμε την ιστορία της Θεσσαλονίκης» και ότι τα ευρήματα έχουν βάθος ακόμη και 5 μ. και όχι μόνο 2 μ. Η απάντηση ήταν ουσιαστικά ότι η αρχαιολογική έρευνα ακολουθεί το έργο και δε θα περιοριστεί σε αυτό το βάθος.

Σημειώνουμε ότι ο υπεύθυνος για το συντονισμό της έρευνας αρχαιολόγος πληρώνεται από την εταιρεία ...μέσω του ελληνικού Δημοσίου, όπως συμβαίνει γενικά στα έργα. Η εποπτεία γίνεται από την εκάστοτε αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων. Το ερώτημα είναι, αφού έτσι κι αλλιώς πληρώνει το ελληνικό Δημόσιο, δηλαδή ο λαός, γιατί να μη χρηματοδοτείται απευθείας η Αρχαιολογική Υπηρεσία για την έρευνα στα έργα.

Πνίγεται στη σκόνη το κέντρο λόγω έργων

Μακεδονία, 05/03/2008

Στη σκόνη πνίγεται το τελευταίο διάστημα η Θεσσαλονίκη. Η κατάσταση στην ατμόσφαιρα της πόλης, ειδικά στο κέντρο, έχει επιβαρυνθεί ιδιαίτερα από τα εργοτάξια του μετρό, τα έργα του φυσικού αερίου και φυσικά λόγω της αυξημένης κίνησης των οχημάτων. Της Στελίνας Μαργαριτίδου Φορτηγά με τόνους χώματος κυκλοφορούν στους κεντρικούς δρόμους, χωρίς, όπως προβλέπει και ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, να έχουν σκεπάσει το φορτίο τους, ενώ οι δρόμοι γύρω από τα εργοτάξια δεν πλένονται μετά το τέλος των εργασιών. “Το τελευταίο διάστημα διαπιστώνεται μια αύξηση των αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα της Θεσσαλονίκης. Η αύξηση αυτή οφείλεται και στη σκόνη των εργοταξίων. Ωστόσο δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε με ακρίβεια το ποσοστό αυτής της αύξησης της εργοταξιακής σκόνης, ούτε φυσικά να κάνουμε κάποια πρόβλεψη”, τονίζει ο επικεφαλής της ομάδας μέτρησης ατμοσφαιρικών ρύπων της αντιδημαρχίας Περιβάλλοντος του δήμου Θεσσαλονίκης Μ. Πετρακάκης. Τα στοιχεία που συλλέγει και εκδίδει στο ημερήσιο δελτίο ατμοσφαιρικής ρύπανσης η αρμόδια υπηρεσία του δήμου Θεσσαλονίκης είναι συντριπτικά: Την Παρασκευή 22 Φεβρουαρίου τα μικροσωματίδια (ΡΜ10) είχαν φτάσει τα 135 ανά κυβικό μέτρο αέρα, ενώ την Παρασκευή 29 Φεβρουαρίου βρίσκονταν στα 140 ανά κυβικό. Σύμφωνα με τα νέα ανώτατα επιτρεπτά όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η τιμή αυτή δεν πρέπει να ξεπερνά τα 40 μικροσωματίδια ανά κυβικό μέτρο αέρα. Ο Χάρης Τσιματζής της Μετρό Α.Ε. εξηγεί πως “έχουν γίνει στο παρελθόν πολλές συστάσεις της εταιρείας πάνω σε αυτό το θέμα” και αποδίδει την έλλειψη προσοχής από πλευράς των εργολάβων “στην πίεση που υπάρχει για το χρόνο στον οποίο πρέπει να γίνονται τα δρομολόγια μεταφοράς των υλικών”. Ο αντιδήμαρχος Καθαριότητας Κώστας Καζαντζίδης εξηγεί στη “Μ” ότι το μεγάλο πρόβλημα για τις υπηρεσίες του δήμου Θεσσαλονίκης προέρχεται κυρίως από τις εργασίες για το φυσικό αέριο, οι οποίες γίνονται παντού μέσα στην πόλη, χωρίς να υπάρχει καμία προηγούμενη προειδοποίηση, ώστε τα συνεργεία του δήμου να αναλάβουν να καθαρίσουν τους χώρους. “Εργαζόμενοι της υπηρεσίας μας βρέχουν τους δρόμους μπροστά από το πανεπιστήμιο, στη Βενιζέλου, στην αγορά μετά το κλείσιμό της, στην οδό Ολυμπιάδος και όπου υπάρχουν έργα φυσικού αερίου. Δυστυχώς όμως οι εργασίες πολύ συχνά γίνονται απροειδοποίητα”, καταλήγει ο κ. Καζαντζίδης. ΕΠΙΒΑΡΥΝΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΑ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ “Η ατμοσφαιρική ρύπανση γενικά επηρεάζει άτομα με βεβαρυμένο το αναπνευστικό τους σύστημα, άτομα της τρίτης ηλικίας, καθώς και βρέφη”, τονίζει η πνευμονολόγος Αναστασία Παπακώστα, ωστόσο δεν υπάρχουν ολοκληρωμένες έρευνες πάνω στο θέμα. Ο κοσμήτορας της Πολυτεχνικής σχολής του ΑΠΘ Ν. Μουσιόπουλος προτείνει να πραγματοποιηθεί άμεσα επιδημιολογική μελέτη στη Θεσσαλονίκη, προκειμένου να καταγραφεί ο βαθμός της επιβάρυνσης στην ανθρώπινη υγεία από την ατμοσφαιρική ρύπανση. “Υπάρχει μια διχογνωμία μεταξύ των επιστημόνων εάν μόνο τα νανοσωματίδια της ατμοσφαιρικής ρύπανσης έχουν την ιδιότητα να επικάθονται στον ανθρώπινο πνεύμονα ή αν αυτή την ιδιότητα την έχουν και τα μεγαλύτερα σε μέγεθος σωματίδια ρύπων”, τονίζει ο κ. Μουσιόπουλος. Ο καθηγητής Φυσικής Φ. Βονσιάκος, που για χρόνια έκανε μετρήσεις της αέριας ρύπανσης που εκπέμπεται από τα αυτοκίνητα, εξηγεί στη “Μ”: “Το χειρότερο είναι ότι αυτή η εργοταξιακή σκόνη δεν κατακάθεται, αλλά μπαίνει ξανά στην κυκλοφορία της κατώτερης ατμόσφαιρας και πολλαπλασιάζεται. Επάνω σε αυτά τα μικροσωματίδια σκόνης επικάθονται βαρέα και τοξικά μέταλλα. Τα μικροσωματίδια είναι εισπνεύσιμα και αυτό σημαίνει ότι μπορούν να βρεθούν στον ανθρώπινο πνεύμονα δεκάδες μικροποσότητες επικίνδυνων ουσιών”. ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΜΕΤΡΑ “Να αποσυρθούν από την κυκλοφορία τα παλαιά φορτηγά που ρυπαίνουν ανεξέλεγκτα”, προτείνει ο κ. Μουσιόπουλος. “Να γίνεται σχολαστικό πλύσιμο των δρόμων της πόλης ειδικά τους εαρινούς και θερινούς μήνες. Οι σχάρες για τη διαφυγή των νερών να είναι ανοιχτές και όχι φραγμένες, διότι τότε, όταν εξατμίζεται το νερό, απλώς θα μένουν οι ρύποι συγκεντρωμένοι στις γωνίες των δρόμων”, διευκρινίζει ο κ. Βοσνιάκος.

ΕΡΓΑ ΜΕΤΡΟ Μειώθηκε κατά 60% ο τζίρος των καταστημάτων γύρω από τα εργοτάξια

Μακεδονία, 04/03/2008

Μείωση του τζίρου τους κατά 60% στην φετινή περίοδο των εκπτώσεων, σε σχέση με πέρυσι, είδαν οι ιδιοκτήτες των καταστημάτων πέριξ των εργοταξίων του μετρό στη Βενιζέλου και στην Αγίας Σοφίας. Κύρια αιτία είναι η δυσκολία πρόσβασης των καταναλωτών λόγω των περιφράξεων που έχουν τοποθετηθεί. Πτώση του τζίρου κατά 27% σε σχέση με τις περσινές εκπτώσεις παρατηρήθηκε κατά μέσο όρο σε όλα τα καταστήματα.

Του Φώτη Κουτσαμπάρη

Τα στοιχεία προέκυψαν από έρευνα του Συλλόγου Μικρών και Αυτοαπασχολούμενων Εμπόρων Θεσσαλονίκης σε δείγμα 163 μικρομεσαίων επιχειρήσεων (75 καταστήματα του κέντρου και 88 περιφερειακά).
Στην ερώτηση “πώς πήγε ο τζίρος του καταστήματός σας την περίοδο των χειμερινών εκπτώσεων 2008 σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο;”, οι Θεσσαλονικείς έμποροι απάντησαν σε ποσοστό 75% ότι είχαν μείωση, το 14% ότι ο τζίρος ήταν ίδιος με πέρυσι και μόνο το 11% είπε ότι είχε αύξηση. Ο μέσος όρος της μείωσης ήταν 27%.
Στην πλειοψηφία τους οι μικροέμποροι αποδίδουν τη μείωση του τζίρου τους “στην άδεια τσέπη των καταναλωτών και στα πολυκαταστήματα-κολοσσούς”.
“Πέρα από τη γενικότερη κρίση οι συνάδελφοι του κέντρου αντιμετωπίζουν πρόβλημα με την κατασκευή του μετρό και είχαν πτώση του τζίρου έως 60%α”, υπογραμμίζει ο πρόεδρος του Συλλόγου Γιώργος Χατζηγεωργίου.
“Έχουμε πτώση του τζίρου, γιατί είμαστε μπροστά στην περίφραξη των έργων. Δεν ξέρω αν θα αντέξουμε μέχρι να τεθεί σε λειτουργία το μετρό”, είπε ο Ιωάννης Αϊβαζίδης, καταστηματάρχης στην οδό Εγνατία.

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Εν τω μεταξύ κίνδυνο ατυχήματος αντιμετωπίζουν οι πεζοί που προσπαθούν να περάσουν την οδό Εγνατία, στο ύψος της Βενιζέλου, καθώς έχει καταργηθεί η διάβαση εξαιτίας των εργασιών του μετρό.
“Ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο καθώς αναγκάζονται να διασχίζουν μεγάλη απόσταση πάνω στο οδόστρωμα της Εγνατίας για να περάσουν στο απέναντι πεζοδρόμιο”, δήλωσε ο Κώστας Αμανατίδης, επαγγελματίας με γραφείο στην οδό Εγνατία 54.
Κίνδυνος δημιουργείται και από την επιλογή κάποιων πεζών να περάσουν πάνω από τα κάγκελα που έχουν τοποθετηθεί στο πεζοδρόμιο της γωνίας Βενιζέλου με Εγνατία, από την πλευρά του δημαρχείου. Υπάρχει πιθανότητα να σκοντάψουν και να πέσουν στο δρόμο, την ώρα που διέρχονται αυτοκίνητα.
Από την πλευρά τους στελέχη της “Αττικό Μετρό” αναφέρουν ότι για τις ανάγκες των εργασιών έχει καταργηθεί η διάβαση της Βενιζέλου και οι πεζοί πρέπει να περνούν την Εγνατία μέσω της διάβασης Αριστοτέλους. Έχουν τοποθετηθεί ειδικές σημάνσεις-πινακίδες στην οδό Βενιζέλου, που καθοδηγούν τους πολίτες.